Epilepsie is de meest voorkomende chronische neurologische aandoening bij honden. Naar schatting krijgt ongeveer een op de honderdvijftig honden ermee te maken. In de meeste gevallen gaat het om idiopathische epilepsie: er is geen aanwijsbare oorzaak, de hersenen zijn op een scan normaal, en de aanleg is erfelijk.

De eerste aanval komt meestal tussen het eerste en het vijfde levensjaar. Dat is schrikken, maar het is belangrijk om te weten dat de meeste honden met epilepsie met de juiste medicatie een normaal en lang leven leiden.

Wat je moet doen tijdens een aanval

Dit is het belangrijkste stuk van deze pagina, dus lees het voordat je het nodig hebt.

Blijf van zijn bek af. Een hond kan zijn tong niet inslikken. Wat wel gebeurt is dat hij ongecontroleerd bijt — ook in jouw hand, zonder dat hij dat wil.

Maak de ruimte veilig. Schuif meubels weg, leg iets zachts onder zijn kop, en houd hem weg bij trappen en water. Vasthouden of tegenhouden helpt niet.

Dim licht en geluid. Zet de tv uit, doe de gordijnen dicht, praat rustig.

Kijk op de klok. Hoe lang de aanval duurt is de belangrijkste informatie voor je dierenarts. Film hem als je kunt — een filmpje zegt meer dan welke beschrijving ook.

Blijf erbij tot hij bijkomt. Na afloop is een hond vaak minutenlang tot urenlang verward, onrustig of tijdelijk blind. Dat is normaal en gaat over.

Wanneer het een spoedgeval is

Bel onmiddellijk je dierenarts of de wachtdienst als de aanval langer dan vijf minuten duurt, als er meerdere aanvallen kort achter elkaar komen zonder dat je hond tussendoor helemaal bijkomt, of als het de allereerste aanval is. Aanhoudende aanvallen kunnen blijvende hersenschade geven en zijn levensbedreigend.

Hoe een aanval eruitziet

Bij de klassieke gegeneraliseerde aanval valt de hond om, verstijft, en maakt daarna trappelende of peddelende bewegingen met de poten. Vaak gaat dat gepaard met kwijlen, urineren of ontlasting verliezen. De hond is niet aanspreekbaar en weet achteraf van niets.

Er bestaan ook mildere vormen waarbij alleen een deel van het lichaam betrokken is: trillen van één poot, spiertrekkingen in het gezicht, of even wegstaren zonder te reageren. Die worden vaak niet als aanval herkend.

Veel eigenaars merken vooraf iets: onrust, aanhankelijkheid, verstoppen, of doelloos rondlopen. Dat kan minuten tot uren duren.

Bij welke rassen komt het vaker voor

Idiopathische epilepsie heeft een erfelijke component en komt bovengemiddeld voor bij onder meer de border collie, de labrador en golden retriever, de Duitse herder, de beagle, de boxer, de teckel en verschillende spaniëls. Dat betekent niet dat een hond van die rassen het krijgt — alleen dat de kans hoger ligt dan gemiddeld.

Diagnose: vooral uitsluiten

Idiopathische epilepsie wordt gesteld door alles wat het óók kan zijn uit te sluiten. Aanvallen kunnen namelijk ook komen door een vergiftiging, een leveraandoening, een te lage bloedsuiker, een infectie of een hersentumor.

Het onderzoek begint met een neurologisch onderzoek en uitgebreid bloed- en urineonderzoek. Blijft het beeld onduidelijk, of is de hond ouder dan zes bij de eerste aanval, dan volgt vaak een MRI onder narcose en soms een ruggenmergvochtonderzoek bij een neuroloog.

Kostenindicatie: bloedonderzoek en een eerste consult blijven doorgaans binnen enkele honderden euro’s. Een MRI met narcose bij een specialistenkliniek loopt op tot ruim duizend euro, en met ruggenmergvochtonderzoek erbij verder.

Behandeling en wat het kost

Epilepsie is niet te genezen. Het doel van de behandeling is het aantal en de zwaarte van de aanvallen terugbrengen tot iets waar hond en eigenaar mee kunnen leven. Bij de meeste honden lukt dat goed.

De behandeling bestaat uit dagelijkse anti-epileptica, meestal levenslang en soms meerdere middelen naast elkaar. Daarbij horen periodieke bloedcontroles om de spiegels te meten en te kijken hoe de lever het houdt. Nooit zelf stoppen of doseringen aanpassen: abrupt staken kan een zware aanval uitlokken.

Financieel is dit het klassieke chronische scenario. Geen eenmalige klap, maar elke maand medicatie en een paar keer per jaar een controle, tien jaar lang. Over de hele looptijd telt dat op tot een bedrag dat een operatie benadert of overtreft.

Alle bedragen hier zijn indicaties. Tarieven verschillen per praktijk en liggen bij een specialist hoger. Vraag altijd vooraf een raming.

Verzekeren: waarom dit het lastigste scenario is

Epilepsie is precies de aandoening waarop polissen onderling het meest verschillen, en waarop de meeste mensen achteraf bedrogen uitkomen.

Loopt de dekking door in volgende polisjaren? Sommige verzekeraars vergoeden een chronische aandoening alleen in het jaar waarin die is vastgesteld. Bij epilepsie is dat vrijwel waardeloos, want de kosten komen juist in de jaren erna.

Zijn herhaalmedicijnen gedekt? Sommige polissen vergoeden alleen medicatie die bij een behandeling wordt voorgeschreven, niet de maandelijkse herhaling.

Geldt er een maximum per aandoening? Naast het jaarplafond hanteren sommige verzekeraars een apart plafond per aandoening over de hele looptijd. Dat is bij een chronisch geval sneller bereikt dan je denkt.

Erfelijke aandoeningen. Idiopathische epilepsie wordt als erfelijk beschouwd. Staat er een algemene uitsluiting in de voorwaarden, dan valt dit er volledig buiten.

En het spreekt voor zich, maar toch: vanaf de eerste aanval is epilepsie een bestaande aandoening en niet meer te verzekeren. Wil je hiertegen gedekt zijn, dan moet dat gebeuren voordat er iets aan de hand is. Op de startpagina vind je de vier Belgische aanbieders en hoe wij hun voorwaarden nakijken.

Veelgestelde vragen

Kan een hond met epilepsie oud worden?

Ja. Bij goed ingestelde medicatie is de levensverwachting van een hond met idiopathische epilepsie vergelijkbaar met die van andere honden. Het vraagt discipline in het geven van de medicijnen en regelmatige controles.

Wat lokt een aanval uit?

Dat verschilt per hond en is vaak niet te achterhalen. Genoemd worden stress, oververmoeidheid, hitte, flikkerend licht en een onregelmatig dagritme. Een dagboek bijhouden met datum, tijd en duur van elke aanval helpt je dierenarts en soms ontdek je er zelf een patroon in.

Is epilepsie pijnlijk voor mijn hond?

Tijdens de aanval is je hond buiten bewustzijn en voelt hij niets. Het ziet er voor jou veel erger uit dan het voor hem is. Na afloop kan hij wel gedesoriënteerd en uitgeput zijn.

Deze pagina is algemene informatie en geen diervoorgeschreven advies. Maakt je hond je ongerust, bel dan je dierenarts of de wachtdienst.